موسسه پردازشگران

تماس با ما

02

تأثیر بر اختلال شخصیت

رازبندگی

تأثیر بر اختلال شخصیت
مطالب علمی این بخش از جلد سوم ترجمه فارسی کاپلان سادوک، صفحات ۲۸۴ – ۲۸۶ اقتباس شده است
حضرت علی علیه‏ السلام می‏فرماید: «نماز، داروی تکبر است.» [1] .  
«شخصیت» در تعریف روانشناسی و روانپزشکی، معرف مجموعه‏ای از صفات، رفتارها، افکار و تمایلات عاطفی و هیجانی هر  فرد می‏باشد، که او را از دیگران متمایز می‏کند 
 رسیدن به ثبات شخصیت و برخورداری از آرامش و پایداری شخصیتی یکی از ایده‏ آل‏ترین، خواسته‏ های بشری دانست، چرا که وجود ناهنجاری در هر کدام از عوامل شکل دهنده شخصیت می‏تواند اثرات فاجعه آمیزی مثلاً به صورت اختلالات پیچیده و متعدد شخصیت به بار آورد.  
بی ثباتی شخصیت (پسیکوپاتی) دلالت بر یک نوع شایع از اختلال شخصیت دارد که مبتلایان به آن از تغییرات دائمی حالات و رفتارها و افکار رنج می‏برند، به نحوی که هر لحظه به رنگی در می‏آیند.  
این بیماران که بدون آن که با عنوان بیمار شناخته شوند و به وفور در جامعه حضور دارند، کسانی هستند که از کمترین درجه سازشکاری و انطباق در خانه، مدرسه محل کار یا حتی در امر ازدواج برخوردارند، بعنوان مثال به تغییر مکرر شغل می‏پردازند یا گروه و جناح سیاسی خود را پیوسته تغییر می‏دهند. خودشیفتگی و سوء ظن از جمله نمونه‏های اختلال شخصیت است که در ادامه درباره‏ی آن بیشتر صحبت می‏کنیم:  
نارسیس نام پسر جوان افسانه‏ای است که در دوران کهن، تصویر خود را در آب زلالی دید و یک دل نه صد دل عاشق خود شد!؟! و این داستان عجیب، وجه تسمیه‏ای برای معرفی نوعی اختلال شخصیت  
 مرسوم به اختلال شخصیت خود شیفته [۲]  گردید.
افراد مبتلا به این اختلال، با احساس عمیق اهمیت شخصی، احساسات خود بزرگی بینی و به نوعی، اعتقاد به بی نظیر بودن خودشان مشخص هستند! این اختلال روی افکار، اعمال و رفتار شخص به شدت تأثیر می‏گذارد. بدین نحو که آنان خود را آدمهای خاصی می‏پندارند و انتظار دارند که به طور خاصی، با آنان مدارا شود، اینان هرگز تحمل انتقاد را ندارند و چنانچه کسی از آنان انتقادی بکند، دچار خشم می‏گردند یا ممکن است چنان به رفتار خود اطمینان داشته باشند که شخص انتقاد کننده را جز ابلهی به شمار نیاورند و نسبت به انتقاد او، کاملاً بی تفاوت باشند.  
خود شیفته‏ ها، چنانچه مختصر استعداد، یا اندک موفقیتی در زمینه‏ای داشته باشند، در آن مورد به شدت مبالغه می‏کنند و انتظار دارند، بدون هیچ دلیلی با آنها، به صورت فردی بی نظیر. مخصوص و استثنایی رفتار شود!  
این بیماران برای رسیدن به اهداف خود، به راحتی از دیگران سوء استفاده می‏کنند و در اشتغال ذهنی دائم، با مفاهیمی چون: موفقیت، قدرت، استعداد درخشندگی، زیبائی و ایده آلیسم به سر می‏برند و پیوسته در پی شکار اظهارات محبت آمیز و تعریف و تمجید دیگران می‏باشند.  
 نمونه مبتلایان به این اختلال را، در جامعه ما نیز بسیار می‏توان یافت، مثلاً کسانی که تصور می‏کنند ضرورتی ندارد آنها هم در صفی که دیگران منتظر ایستاده‏اند، انتظار بکشند!  
این تافته‏ های جدا بافته، با عناوینی چون: از خود متشکر، خودخواه، مغرور، از خود راضی و… در جامعه ایرانی شناخته می‏شوند و بوسیله این صفت بد خود، ناراحتی‏های متعددی را برای خود و اطرافیانشان ایجاد می‏کند.  
به اعتقاد بسیاری از روانپزشکان درمان اختلال شخصیت خود شیفته بی نهایت مشکل است، چون برای پیشرفت درمان خود این افراد باید دست از خودشیفتگی بردارند که این کار راحتی نیست و در واقع هنوز ساخت داروی شیمیایی که بر عدم تعادل ناقل‏های عصبی مربوط به خودخواهی انسان غلبه کند هم، ممکن نشده است.  
نوعی دیگر از اختلال شخصیت آن است که شخص دچار سوء ظن عمیق و عدم اعتماد نسبت به بسیاری از اطرافیان خود می‏باشند. این اختلال که به طور شایعی در مردان بیش از زنها دیده می‏شود معمولاً در اوایل جوانی آغاز می‏گردد و در جامعه ما با عناوین مختلفی مثل بدبین، متعصب یا دل سیاه! و… شناخته می‏شود.  
مبتلایان به این عارضه کارهای اطرافیانشان را برای خود به شدت تحقیر کننده یا تهدید آمیز می‏دانند و پیوسته نگران نوعی آسیب دیدن یا سوء استفاده از جانب دیگران هستند. این افراد با این که بارها،  
 وفاداری و قابل اعتماد بودن دوستان و خویشاوندان خود را مورد ارزیابی و پرسش قرار می‏دهند، اما با این وجود باز هم به دوستی و همراه ی آنان شک دارند.  
مسئله شایع در مورد مبتلایان به این بیماری، شک و سوء ظن دائمی و بدون دلیلی است که در مورد وفاداری همسران خود به خرج می‏دهند و پیوسته در جستجوی شواهدی از خیانت همسران خود بر می‏آیند. بدین ترتیب رفتار آنها پیوسته در اطرافیانشان ترس و تعارض ایجاد می‏کند و به طور کلی این بیماران در زمینه کار و زندگی با دیگران دچار مشکلات همیشگی هستند و مسائل شغلی و زناشوئی فراوانی برایشان ایجاد می‏شود. چرا که آنها در بسیاری از مسائل ساده و خوش خیم زندگی، نشانه‏ هایی از تحقیر یا اهانت می‏یابند.  
پزشکان معنوی بشر، از قرنها پیش، راه حل‏های بی نظیر و درخشانی، برای مقابله با خودخواهی و تکبر و سوء ظن و بدگمانی، پیشنهاد کرده‏اند که بنابر فرمایش حضرت علی علیه‏السلام درصدر این راه حل‏ها بطور عام نماز و بطور خاص نماز شب جای دارد.  
در سرتاسر اذکار نماز شب و نمازهای یومیه، ضمایر متکلم مع الغیر (جمع) به جای ضمایر متکلم وحده (مفرد) بکار رفته است. برای انجام کامل نماز شب و نائل آمدن به تمام ثواب و اجر نماز شب دستور آن است که باید چهل نفر دعا شوند. بدین معنی که ما بودن و نه، من بودن، بدین روش تکرار و تلقین گردد و این موضوع در رفع بسیاری از  
 اختلالات پیچیده‏ی شخصیت، از جمله اختلال شخصیت اسکیزوئید (منزوی)، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی (اسرارآمیز)، اختلال شخصیت خودشیفته و… نقش مهم و اساسی دارد. جالب اینجاست که در اذکار نماز تنها یک جاست که سخن از من به میان می ‏آید و آن زمانی است که بنده ناتوان در نهایت ذلت در مقابل پروردگار خود، کرنش می‏کند (رکوع) پس آن گاه خود را در مقابل آفریننده خویش به خاک می‏اندازد و به سجده می‏رود و نغمه سر می‏دهد: سبحان ربی الاعلی و بحمده و سجده در روایات بالاترین مرتبه قرب نمازگزار، به پروردگار معرفی شده است. [۳] .  
حضرت آیت الله جوادی آملی «حفظه الله» خواندن نماز شب را برای همه به ویژه مسئولان لازم دانسته و می‏فرمایند: «در نماز شب حداقل ۴۰ نفر را باید دعا کرد و اگر مسئولی این کار را بکند، قطعاً روز به فکر خدمت به ۴۰۰ نفر است.» [4] . 

 

 

 

 [1] وسائل الشیعه ۳: ۱۰۸.
[۲] narcissistic personality disorder.
[۳] پرتوی از اسرار نماز، استاد محسن قرائتی: ۱۷۴.
[۴] منبع خبر shia – online.ir.

ديدگاه ها: